Juliusz Roger

... ciesz się mądrze z ziemskich dróg
natura wtedy Ciebie cieszy
gdy w sercu Twoim mieszka Bóg

Juliusz Roger

tekst - Bogusława Kordas
(materiały ilustracyjne, oraz dane bibliograficzne zgromadzone i opisane przez Gabrielę Bonk)

Prezentacja multimedialna

Obraz olejny Jana Karwota - reprodukcja z książki: Henryk Siedlaczek: Rudy - Mała Wielka Ojczyzna. Żory 1999

 

JULIUSZ ROGER

ur. 1819 koło Ulm- zm. 1865 w Rachowicach

Urodził się w Niemczech, ukończył studia medyczne, zdobył stopień doktora nauk medycznych, potem specjalizację w dziedzinie okulistyki- zamierzał poświęcić się pracy naukowej na uniwersytecie w Tybindze. Stało się inaczej.

Przedwojenne wydanie zebranych przez Juliusza Rogera śląskich pieśni - ze zbiorów naszej biblioteki:
Zbiór starych górnośląskich pieśni ludowych z nutemi według Dr. med. Rogera. Zestawił i wydał Paweł Gatzka. Bytom: Związek Górnośląskich Kół Śpiewackich, 1920.
Ówczesny władca ziem górnośląskich, książę raciborski Wiktor I zaprosił młodego lekarza do swej posiadłości w Rudach Wielkich. Główny powód zaproszenia to obawy władcy w związku z epidemią tyfusu na Górnym Śląsku. Roger okazał się bardzo ofiarnym lekarzem i człowiekiem wrażliwym na ludzką biedę (u właściciela ziem księcia Wiktora zabiegał o pomoc materialną dla swoich najuboższych pacjentów). Zaczął też budować szpitale (w Rudach, Pilchowicach i najnowocześniejszy w Rybniku- ukończono go już po śmierci lekarza, na jego cześć nazwano go "Juliusz").

Głaz narzutowy z płytą pamiątkową przed szpitalikiem w Rudach - ul. Raciborska: "Cześć pamięci Dra. Juliusza Rogera 1819-1865. Lekarza, przyrodnika i działacza, który głęboko ukochał lud śląski i piękno jego pieśni. Społeczeństwo Ziemi Raciborskiej."
szpital w Pilchowicach Jako lekarz wielokrotnie bywał w domach swych pacjentów, zetknął się wtedy z obcą mu kulturą i językiem, zafascynowany pieśniami, które wtedy usłyszał, postanowił je zebrać. Rozpoczął żmudną pracę notowania wszystkich zasłyszanych pieśni (słów i nut). Zebrał ich 546, starannie opracował, podzielił na tematy (18 działów), odnotował miejsce pochodzenia (są również z powiatu rybnickiego) - pracował jak wytrawny folklorysta. Potem własnym staraniem wydał efekty swej pracy we Wrocławiu drukiem pt. Pieśni ludu polskiego na Górnym Śląsku. Był rok 1863.
Szpital w Pilchowicach - rozbudowany i zreorganizowany przez Juliusza Rogera.
Juliusz Roger nauczył się języka polskiego, by rozmawiać z prostymi ludźmi, rozumieć słowa pieśni śpiewanych w czasie obrzędów, uroczystości rodzinnych i dorocznych. Zafascynowany urodą tych tekstów tłumaczył je na język niemiecki, podkreślając piękno języka polskiego; porównywał z pieśniami innych regionów, był prawdziwym ETNOGRAFEM. szpitalik w Rudach
Zakład św. Karola w Rudach.
szpital w Rybniku (stara pocztówka) Poza tym pasjonował się ...chrząszczami. Odkrył na śląskiej ziemi ponad 400 gatunków chrząszczy, wówczas jeszcze nieznanych i niezbadanych. Opublikował sporo prac o owadach w prasie specjalistycznej, a jego kolekcja chrząszczy wzbogaciła zbiory Niemieckiego Muzeum Entomologicznego w Berlinie (zbiory wysoko cenione przez specjalistów uległy zniszczeniu w ostatnich dniach II wojny światowej). O przyrodniczych zainteresowaniach Rogera świadczy też kolekcja ptaków z lasów raciborsko - rybnickich.
Szpital dla kobiet w Rybniku - stara kartka pocztowa
Juliusz Roger był niepospolitym lekarzem, społecznikiem, etnografem, przyrodnikiem.

Miejsce śmierci Rogera w lesie rachowickim - rysunek Kazimierza Frydla z książki: Henryk Siedlaczek: Rudy - Mała Wielka Ojczyzna. Żory 1999.
Na kamieniu w kształcie serca widnieje tam napis:
"Głęboko w serca nasze się wpisałeś,
Kim dla nas byłeś, tym pozostałeś,
W wiedzę i dobroć wielce bogaty
Śpieszyłeś z pomocą dla każdej chaty
dla Twoich (dla nas) byłeś przyjacielem, doradcą
Dla chorych pociechą, dla biednych ojcem."

miejsce śmierci Juliusza Rogera - rysunek Kazimierza Frydla z książki: Henryk Siedlaczek: Rudy - Mała Wielka Ojczyzna
grób Juliusza Rogera

Warte przeczytania:

  • Świerc Piotr: Juliusz Roger 1819 - 1865. Katowice: Muzeum Śląskie, 1990. ISBN 83-85039-72-4.

  • Siedlaczek Henrryk: Rudy - Mała Wielka Ojczyzna. Żory: Oldprint, 1999. ISBN 83-912017-0-8 s. 34-38

  • Roger Juliusz: Pieśni Ludu Polskiego w Górnym Szląsku, wstęp. Piotr Świerc. - wydanie fototypiczne. Opole : Instytut Śląski, 1976. - 271 s. portret, nuty ; 23 cm
  • Tajemnica grobu Juliusza Rogera. W: Józef Kolarczyk: Śladami przeszłości ZIEMI RYBNICKIEJ. Racibórz: Scriba, 2004. ISBN 83-88932-56-X s. 315-318
  • Szpital Juliusza Rogera W: Marek Szołtysek: Rybnik nasze gniazdo. Rybnik 1997 IBN 83-901641-9-1 s. 50-51
  • Wiewióra Lech: Gawędy o Ziemi Śląskiej. Ciąg dalszy. W: Z tej Ziemi. Ślaski Kalendarz Katolicki na rok 2003. Katowice: Księgarnia Świętego Jacka, 2002 ISBN 83-7030-308-0 s. 205-215
  • Szołtysek Marek: Czy doktor Roger został zastrzelony? "Gazeta Rybnicka" 1998 nr 1/319 s. 16
  • Juliusz Roger - miłośnik polskich pieśni. W: Nasza Ziemia. Kalendarz na rok 1994. Katowice: Sejmik Samorządowy Województwa Katowickiego, 1993 s. 11- 12
  • Musiolok Longin: Rybniczanie. Słownik biograficzny. Rybnik: Artus, 2000. ISBN 83-913131-2-3 s. 153
  • Szołtysek Marek: Kogo na pomnik? "Gazeta Rybnicka" 2000 nr 12 s. 29
  • Rudy Wielkie Pamięci Juliusza Rogera. "Trybuna Śląska - Dzień" 17 grudnia 1999 s. 11
  • Żukowski Aleksander, Gudzik Anna: Szlakami Zielonego Śląska. Przewodnik krajoznawczy po okolicach Czerwionki - Leszczyn, Rybnika, Żor, Knurowa, Orzesza, Ornontowic, Gierałtowic, Pilchowic. Czerwionka- Leszczyny: Vectra, 2002. ISBN 83-915452-29 s. 64-65
  • Brożek Krzysztof: Lekarze Ziemi Rybnicko - Wodzisławskiej w polskim życiu społecznym do 1945 roku. W: Kroniki Rybnickie. Numer pierwszy. Rybnik 1983. s. 140
  • Królewski Radca Sanitarny. Zbieracz owadów i pieśni. W: Grzegorz Wawoczny: Rudy magiczne miejsce. Racibórz: Biblioteczka Ziemi Raciborskiej, 1999. ISBN 83-912030-1-8. s.79-83
  • Golinski Joanna [Golińska Joanna]: Julius Roger (1819-1865) aus Niederstotzingen. Ein Volksliederforscher in Schlesien. Fachwissenschaftliche Studien und fachdidaktische Überlegungen für die allgemeinbildende Schule [praca naukowa, którą otrzymaliśmy od Autorki]
  • Mura Alfred: Juliusz Roger : niemiecki lekarz-humanista i wielki przyjaciel Polaków. "Nowiny" 1957 nr 34 z 17 sierpnia s. 4.
Tu spoczywa królewski radca sanitarny Dr Juliusz Roger - cmentarz w Rudach

W internecie o Juliuszu Rogerze:

Szukając informacji na temat Juliusz Rogera BARDZO WARTO zajrzeć do biblioteki Zespołu Szkół im. Jana III Sobieksiego w Rudach. Jest tam istna kopalnia unikalnych publikacji w języku polskim i niemieckim. Zgromadzone prace naukowe (magisterskie i inne), wycinki prasowe.

jedna ze spisanych przez Juliusza Rogera pieśni ludu polskiego - tu - z naszego, Rybnickiego Powiatu

Der Rybniker. Für Jung und Alt - Aus Stadt und Land Loslau Sohrau. Kőln: Verlagspostamt, 1965.

STRONA GŁÓWNA - kliknij! Biblioteka Zespołu Szkół Urszulańskich w Rybniku / bibliofilur@poczta.onet.pl